ముఖ్య ప్రణాళికాధికారి (Chief Planning Officer – CPO)
ముఖ్య ప్రణాళికాధికారి విధులు
వర్షపాత గణాంకాలు (Rainfall Statistics)
- సీజనల్ పరిస్థితులు మరియు వ్యవసాయ కార్యకలాపాల పురోగతిని నిరంతరంగా పర్యవేక్షించడానికి వర్షపాత గణాంకాలు ఉపయోగించబడతాయి.
- జిల్లాలో పాత రెవెన్యూ మండలాల పరిధిలో మొత్తం 11 మాన్యువల్ రైన్ గేజ్ స్టేషన్లు ఉన్నాయి.
- మండల ప్రణాళిక మరియు గణాంక అధికారులు (MPSOs) ప్రతి రోజు ఉదయం 8:30 గంటలకు స్టేషన్ వారీగా వర్షపాత వివరాలను నివేదించి, ecostat.telangana.gov.in వెబ్సైట్లో నమోదు చేస్తారు. అనంతరం ముఖ్య ప్రణాళిక కార్యాలయం ఉదయం 9:00 గంటలలోపు ధృవీకరించి ఆమోదిస్తుంది.
- ప్రతిరోజూ వర్షపాత విశ్లేషణ నివేదికను జిల్లా కలెక్టర్కు సమర్పిస్తారు.
- తెలంగాణ స్టేట్ డిజాస్టర్ మిటిగేషన్ సొసైటీ (TSDMS) జిల్లాలోని అన్ని మండలాలలో 18 ఆటోమేటిక్ వాతావరణ కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేసింది. ఇవి వర్షపాతం, తేమ, ఉష్ణోగ్రత, గాలి వేగం, గాలి దిశ మరియు వాయు పీడనం వంటి వివరాలను ప్రతి గంటకు అందిస్తాయి.
- మాన్యువల్ మరియు ఆటోమేటిక్ స్టేషన్ల ద్వారా నమోదైన వర్షపాత గణాంకాలను ఏకీకృతం చేసి సాధారణ వర్షపాతం, వాస్తవ వర్షపాతం వివరాలతో విశ్లేషిస్తారు.
వ్యవసాయ గణన (Agricultural Census)
- వ్యవసాయ సంవత్సరం (జూన్ నుండి మే వరకు) వానాకాలం మరియు యాసంగి అనే రెండు సీజన్లుగా విభజించబడుతుంది.
- జూన్ నుండి సెప్టెంబర్ వరకు వేసిన పంటలను వానాకాల పంటలుగా, అక్టోబర్ నుండి మార్చి వరకు వేసిన పంటలను యాసంగి పంటలుగా పరిగణిస్తారు.
- వ్యవసాయ శాఖ విస్తరణ అధికారుల (AEOs) ద్వారా సేకరించిన పంటల లెక్కల ఆధారంగా మండల ప్రణాళిక మరియు గణాంక అధికారులు గ్రామ, పంట వారీగా సమాచారం సేకరిస్తారు.
- రెవెన్యూ, నీటిపారుదల, ఉద్యానవనం, వ్యవసాయ శాఖలతో సమన్వయం చేసి డివిజనల్ ఉప గణాంకాధికారికి పంపిస్తారు.
- డివిజనల్ ఉప గణాంకాధికారులు వివరాలను సమగ్రపరచి ముఖ్య ప్రణాళికాధికారికి పంపిస్తారు.
వ్యవసాయ గణన సమర్పణ గడువులు
| క్రమ సంఖ్య | కార్యక్రమం | వానాకాలం | యాసంగి |
|---|---|---|---|
| 1 | లెక్కల నమోదు కాలం | అక్టోబర్ 5 నుండి 20 వరకు | ఏప్రిల్ 5 నుండి 20 వరకు |
| 2 | గ్రామ విస్తీర్ణాల పరిశీలన | అక్టోబర్ 20 నుండి 25 వరకు | ఏప్రిల్ 21 నుండి 25 వరకు |
| 3 | మండల సారాంశాల తయారీ | అక్టోబర్ 25 నుండి నవంబర్ 5 వరకు | ఏప్రిల్ 25 నుండి మే 5 వరకు |
| 4 | మండల సారాంశాలు డివిజన్లకు పంపడం | నవంబర్ 5 నుండి 10 వరకు | మే 5 నుండి 10 వరకు |
| 5 | డివిజనల్ సారాంశాలు జిల్లాకు పంపడం | నవంబర్ 10 | మే 10 |
| 6 | జిల్లా సారాంశాలను హైదరాబాదుకు పంపడం | నవంబర్ 30 | మే 31 |
విస్తీర్ణ గణాంకాలు – ముందస్తు అంచనాలు (Advance Estimates)
ముఖ్య ఉద్దేశ్యం
వ్యవసాయ గణన పూర్తికాకముందే పంటల ఉత్పత్తి అంచనా వేయడం.
అవసరమైన అంశాలు:
- వివిధ పంటల కింద సాగు విస్తీర్ణం
- ప్రతి పంట యొక్క సగటు దిగుబడి
- గణాంక సాధనాల ద్వారా ఉత్పత్తి అంచనా
మొదటి ముందస్తు అంచనా
- ఆగస్టు 13 నాటికి సాగయ్యే విస్తీర్ణం వివరాలు అందజేయాలి.
- ఆగస్టు 15 నాటికి డైరెక్టరేట్కు నివేదిక పంపాలి.
- గత 5 సంవత్సరాల సగటు దిగుబడిని ప్రామాణికంగా తీసుకుంటారు.
రెండవ ముందస్తు అంచనా
- డిసెంబర్ 15 వరకు సాగు విస్తీర్ణాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు.
- డిసెంబర్ 20 నాటికి నివేదిక సమర్పించాలి.
మూడవ ముందస్తు అంచనా
- మార్చి 15 వరకు సాగు విస్తీర్ణ వివరాలు సేకరిస్తారు.
- మార్చి 20 నాటికి నివేదిక పంపాలి.
నాలుగవ ముందస్తు అంచనా
- మే 25 వరకు తుది ప్రాంతం, దిగుబడి మరియు ఉత్పత్తి అంచనాలు సిద్ధం చేస్తారు.
- జూన్ 5 నాటికి నివేదిక సమర్పిస్తారు.
ముందస్తు అంచనాల గడువులు
| క్రమ సంఖ్య | అంచనా | సాగు విస్తీర్ణం గడువు | సమర్పణ తేదీ |
|---|---|---|---|
| 1 | మొదటి | 13 ఆగస్టు | 15 ఆగస్టు |
| 2 | రెండవ | 15 డిసెంబర్ | 20 డిసెంబర్ |
| 3 | మూడవ | 15 మార్చి | 20 మార్చి |
| 4 | నాలుగవ | 25 మే | 5 జూన్ |
వ్యవసాయ గణాంకాల సకాల నివేదిక (TRAS)
ఈ పథకం 1971-72 నుండి అమలులో ఉంది.
లక్ష్యాలు
- తుది అంచనాల విడుదలలో జాప్యాన్ని తగ్గించడం
- నిలువ ఉన్న పంటల విస్తీర్ణం అంచనా వేయడం
- నీటిపారుదల మరియు వర్షాధార ప్రాంతాలను వేరు చేయడం
- అధిక దిగుబడి రకాల సాగు ప్రాంతం అంచనా వేయడం
TRAS కార్డులు
| కార్డు సంఖ్య | పంటలు | గడువు |
|---|---|---|
| 1 | వరి, జొన్న, సజ్జ, రాగి, మొక్కజొన్న, కూరగాయలు | అక్టోబర్ 15 |
| 2 | కంది, పెసర, మినుము, వేరుశెనగ, పత్తి, చెరకు, మిరప, ఉల్లిపాయ | అక్టోబర్ 15 |
| 3 | జొన్న, శనగ, పెసర, మిరప, వేరుశెనగ, పొగాకు | జనవరి 31 |
| 4 | వరి, నువ్వులు, కూరగాయలు | మార్చి 31 |
పారిశ్రామిక గణాంకాలు (Industrial Statistics)
వార్షిక పరిశ్రమల సర్వే (ASI)
భారతదేశంలో వ్యవస్థీకృత తయారీ రంగానికి సంబంధించిన ప్రధాన గణాంక మూలం.
ASI షెడ్యూల్
భాగం-I
- ఆస్తులు
- బాధ్యతలు
- ఉపాధి
- కార్మిక వ్యయం
- ఆదాయాలు, ఖర్చులు
- ఉత్పత్తులు, ఉప ఉత్పత్తులు
భాగం-II
- పని దినాలు
- పని గంటలు
- గైర్హాజరు
- కార్మికుల మార్పిడి
కవరేజీ
- ఫ్యాక్టరీస్ చట్టం 1948లోని 2(m)(i), 2(m)(ii) కింద నమోదైన పరిశ్రమలు
- బీడీ మరియు సిగార్ పరిశ్రమలు
- ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు (PSUs)
- క్యాప్టివ్ విద్యుత్ ఉత్పత్తి కేంద్రాలు
ధరల గణాంకాలు (Price Statistics)
సేకరించే ధరలు
- అవసరమైన వస్తువుల చిల్లర ధరలు
- పారిశ్రామిక కార్మికుల వినియోగదారుల ధర సూచిక
- వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల టోకు ధరలు
- పంటల కోత ధరలు
- వ్యవసాయ కార్మికుల నెలవారీ వేతనాలు
- పశుసంపద ఉత్పత్తుల ధరలు
దినసరి చిల్లర ధరలు
క్రింది 6 వస్తువుల ధరలను ప్రతిరోజూ సేకరిస్తారు:
- బియ్యం
- కందిపప్పు
- వేరుశెనగ నూనె
- చింతపండు
- ఎండుమిర్చి
- ఉల్లిపాయలు
వారాంత చిల్లర ధరలు
21 ముఖ్య వస్తువుల ధరలను వారానికొకసారి సేకరిస్తారు.
పంట కోత ధరలు (Farm Harvest Prices)
పంటను రైతు గ్రామంలో వ్యాపారికి విక్రయించే సమయంలో పొందే సగటు టోకు ధరను పంట కోత ధరగా నిర్వచిస్తారు.
ఈ ధరలను ఉపయోగించి:
- జిల్లా స్థూల ఉత్పత్తి (GDDP)
- రాష్ట్ర స్థూల ఉత్పత్తి (GSDP)
లెక్కలు రూపొందిస్తారు.
జిల్లా గణాంక హ్యాండ్బుక్ (District Hand Book of Statistics)
ఈ ప్రచురణలో 19 అధ్యాయాలు, 191 పట్టికలు ఉంటాయి.
ఇందులో:
- జనాభా
- ఆరోగ్యం
- వాతావరణం
- వ్యవసాయం
- నీటిపారుదల
- పశుసంపద
- పరిశ్రమలు
- విద్య
- బ్యాంకింగ్
- ఉపాధి
- స్థానిక సంస్థలు
- పోలీస్ మరియు న్యాయ వ్యవస్థ
వంటి మండలాల వారీ వివరాలు ఉంటాయి.
పంట అంచనా సర్వే (Crop Estimation Survey)
1950-51 నుండి అమలులో ఉన్న ఈ పథకం ద్వారా:
- ఎకరాకు సగటు దిగుబడి
- మొత్తం ఉత్పత్తి
అంచనా వేయబడుతుంది.
ఫారాలు
ఫారం-I
- సర్వే నంబరు
- పంట పేరు
- సాగు పరిస్థితి
- రైతు వివరాలు
ఫారం-II
- ప్లాట్ దిగుబడి
- ఎరువులు, నీటిపారుదల వివరాలు
ఫారం-III
- ఎండిన పంట తుది దిగుబడి వివరాలు
అదనపు సర్వేలు (Adhoc Surveys)
ప్రతి 5 సంవత్సరాలకు ఒకసారి:
- భూకమతాల జనగణన
- నీటి వనరులు మరియు చిన్న నీటిపారుదల వనరుల జనగణన
నిర్వహించబడతాయి.
జిల్లా విజ్ఞాన మరియు నవకల్పన కేంద్రం (DKIC)
TRAC
తెలంగాణ రాష్ట్ర రిమోట్ సెన్సింగ్ అప్లికేషన్స్ సెంటర్ (TRAC):
- ప్రణాళిక శాఖ ఆధ్వర్యంలో పనిచేసే స్వయం ప్రతిపత్తి సంస్థ
- రిమోట్ సెన్సింగ్ (RS), GIS మరియు GPS అనువర్తనాలకు రాష్ట్ర నోడల్ సంస్థ
- వరంగల్ జిల్లాలో జిల్లా విజ్ఞాన మరియు నవకల్పన కేంద్రం ఏర్పాటు చేయబడింది
క్రూషియల్ బ్యాలెన్సింగ్ ఫండ్ (CBF)
- 2021-22 నుండి ప్రతి జిల్లాకు సంవత్సరానికి ₹1 కోటి కేటాయింపు.
- అత్యవసర ప్రజా అవసరాల పనుల కోసం జిల్లా కలెక్టర్లు వినియోగిస్తారు.
జిల్లా ఖనిజ ఫౌండేషన్ ట్రస్ట్ (DMF)
- మైనింగ్ ప్రభావిత ప్రాంతాల అభివృద్ధి కోసం ఏర్పాటు చేయబడిన నిధి.
- జిల్లా కలెక్టర్ అధ్యక్షుడు.
- ముఖ్య ప్రణాళికాధికారి కన్వీనర్.
- PMKKKY నిధుల్లో 70% అధిక ప్రాధాన్యత రంగాలకు, 30% ఇతర ప్రాధాన్యత రంగాలకు వినియోగిస్తారు.
మరిన్ని వివరాల కోసం
- తెలంగాణ స్టేట్ డెవలప్మెంట్ ప్లానింగ్ సొసైటీ (TSDPS)
- తెలంగాణ రిమోట్ సెన్సింగ్ అప్లికేషన్స్ సెంటర్ (TRAC)
- డైరెక్టరేట్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్ అండ్ స్టాటిస్టిక్స్ (DES)
- ఎంపీ స్థానిక ప్రాంత అభివృద్ధి పథకం (MPLADS)
సందర్భానుసారం దీనిని జిల్లా ముఖ్య ప్రణాళికాధికారి (CPO) శాఖ విధులు మరియు కార్యక్రమాలు అనే అధికారిక తెలుగు నోటుగా కూడా రూపొందించవచ్చు.